مسافرت هوایی چقدر خطر ابتلا به کرونا را افزایش می دهد ؟

مسافرت هوایی چقدر خطر ابتلا به کرونا را افزایش می دهد ؟

یکی از پیامدهای شیوع کرونا ، کاهش چشمگیر مسافرت‌های هوایی بوده که در مقایسه با اوایل سال 2020، روزانه حدود 80 درصد کمتر شده‌ است. اما آیا پس از برقراری مجدد پروازها، مسافران می‌توانند با خیال راحت سفر کنند ؟ یا در معرض خطر بیماری خواهند بود؟

پس از شیوع کرونا برخی از خطوط هوایی ، تمام پروازهای خود را متوقف کردند و بعضی هم ، فقط پروازهای باری دارند که هم زنجیره تامین کالاهای ضروری برقرار بماند و هم درآمدی داشته باشند. اما حالا بسیاری از شرکت‌های هواپیمایی برای برقراری مجدد پروازهایشان برنامه‌ریزی می‌کنند ، مثلا شرکت رایان ایر قصد دارد از ماه ژوییه  و شرکت ایزی جت ، از حدود دو هفته دیگر برخی از پروازهایشان را از سر بگیرند. ایرفرانس، کی‌ال‌ام و لوفت‌هانزا هم تقریبا یک ماه دیگر پروازهای محدودی را آغاز خواهند کرد. همچنین ، پروازهای شرکت هواپیمایی  ویز ایر هم شروع شده است.

کرونا و هواپیما

کرونا بیماری نسبتا جدیدی است ، به همین دلیل اطلاعات دقیق و کامل درباره سرایت آن بین مسافران هواپیما در دست نیست، با این حال پیش از این درباره چگونگی شیوع سایر بیماری‌های تنفسی در هواپیما تحقیق شده است.

در سال 2018 محققان ، مسیر حرکت مسافران و خدمه پرواز در داخل هواپیما را مدل‌سازی کردند تا تاثیر آن در انتقال بیماری‌های عفونی تنفسی را بررسی کنند. آنها به این نتیجه رسیدند که “قطرک‌های حاوی عامل بیماری‌زا، بعید است در فاصله‌ای بیش از یک متر کسی را آلوده کنند. به همین دلیل سرایت آن به یک ردیف جلو و یک ردیف پشت مسافر آلوده، محدود می‌شود.”

بر خلاف این نتیجه‌گیری، همین پژوهشگران پیشتر تحقیقی درباره مسافران مبتلا به سارس یا آنفلوآنزا انجام داده بودند ، که نشان می‌داد در فاصله بیشتر از یک متر هم ، این بیماری‌ها می‌توانند منتقل شوند. توضیحی که برای این تناقض مطرح شده این است ، که این افراد با لمس سطوح در فرودگاه، آلوده شده‌اند نه از راه استنشاق قطرک‌های آلوده.

شبیه‌سازی‌ها نشان می‌دهند ، رفت و آمد مکرر خدمه هواپیما و تماس دائم آنها با مسافران ، باعث آلودگی‌های جدید شده. در همین حال مقامات بهداشتی کانادا می‌گویند بعد از تایید ابتلای دو مسافر به کرونا که از گوانجوی چین به تورنتو پرواز کرده بودند، مورد دیگری پیدا نکرده‌اند. درصورتیکه این پرواز 15 ساعته ، 350 مسافر داشته است .

هوای داخل هواپیما

بسیاری فکر می‌کنند نشستن در فضای بسته برای مدت طولانی باعث انتقال عفونت می‌شود ، ولی سرمهندس شرکت بزرگ هوافضای ایرباس عقیده متفاوتی دارد.

او می‌گوید طراحی هواپیماهای مدرن به نحویست که هوای داخل هواپیما پاک است: “از نظر ریاضی، هر دو تا سه دقیقه، هوا تجدید می‌شود، یعنی 20 تا 30 مرتبه در ساعت ، هوای اطراف هر کس کاملا نو می‌شود.”

به زبان ساده ، هوای بیرون از راه موتور وارد هواپیما و با هوای بازیافتی داخل هواپیما مخلوط می‌شود. دلیل بازیافت هوای داخل هواپیما ، حفظ دما و رطوبت مناسب است. هوای داخل هواپیما، از فیلترهای ذرات معلق با بازدهی بالا عبور می‌کند که مشابه فیلترهایی هستند که در بیمارستان‌ها استفاده می‌شوند. قطر ویروس کرونای 2019 حدود 125 نانومتر است و فیلترهای هوای هواپیما می‌تواند ذرات معلق 10 نانومتر و بزرگتر را تصفیه کنند.

آقای دومون می‌گوید: “استاندارد فیلترهای ذرات معلق ، در حمل ونقل هوایی تجاری جز بالاترین استانداردهاست. آنها 99.97 درصد ذرات معلق کوچک با اندازه مشابه ویروس کرونا را فیلتر می‌کنند.”

او می‌گوید: “هوا عمودی جریان پیدا می‌کند یعنی از بالای سر وارد شده و از زیر پا خارج می‌شود. این باعث محدود شدن سطح انتشار می‌شود بنابراین مسافر ردیف اول نمی‌تواند مسافر ردیف 20 را آلوده کند.”

آیا این کفایت می‌کند؟

مسافرانی که از جایشان بلند می‌شوند یا خدمه که در طول هواپیما راه می‌روند می‌توانند این جریان منظم از بالا به پایین هوا را مختل کنند و مسیر حرکت ذرات معلق را در هوا تغییر دهند.

دکتر جولیان تنگ، فوق تخصص ویروس‌شناسی می‌گوید فیلترهای ذرات معلق نمی‌توانند تمام ذرات یا هواپخش‌های کرونا را قبل از استنشاق دیگران تصفیه کنند. او می‌گوید: “فیلتر در سطح کلان هوا را تصفیه می‌کند اما در سفر هوایی، بیشترین سرایت حین مکالمه رو در رو از فاصله کم اتفاق می‌افتد. انتقال هواپخش‌ها از فاصله نزدیک همان چیزیست که باید در هواپیما، قطار و اتوبوس نگران آن بود. این بزرگ‌ترین خطر است”.

دکتر تنگ می‌گوید : “اینکه ویروس کرونا چقدر در هوا می‌ماند به عوامل مختلفی بستگی دارد. برای افراد مختلف هم فرق می‌کند. بستگی به وضعیت عفونت فرد آلوده هم دارد ، و نمی‌شود گفت تمام قطرات پس از دو متر روی زمین می‌افتند. بعضی از قطره‌های کوچک‌تر می‌توانند در هوا معلق بمانند و تا 16 متر دورتر بروند و ممکن است ناقل ویروس باشند.” همچنین میگوید : شواهدی که اهمیت انتقال بیماری‌های عفونی مثل کرونا، مرس، سارس و آنفلوآنزا از راه هوا را نشان می‌دهد همینطور رو به افزایشند اما به آنها توجه کافی نشده است.

ولی آقای دومون اعتقاد دارد که اقدامات احتیاطی ساده ، مانند زدن ماسک و سرفه و عطسه در گودی آرنج این خطر را کاهش می‌دهند.

آیا  خالی نگه داشتن صندلی‌های میانی در هواپیما ، کار معقولی است؟

در حال حاضر بعضی از خطوط هوایی در حال بررسی این موضوع هستند، ولی به عقیده مدیر عامل رایان ایر این کاری “احمقانه” است. آقای دومون هم می‌گوید”به نظر ما هم این به کاهش خطر کمکی نمی‌کند.”

دکتر تنگ هم همین نظر را دارد: “مشکل این است که اگر در قسمت اکونومی هواپیما کنار شخصی نشسته‌اید با فاصله‌ای حدود نیم متر، قطرک‌هایی که هر عطسه یا سرفه پخش می‌کنند ، قبل از اینکه به زمین یا سیستم فیلتر هواپیما برسد و تصفیه شود، به شما می‌رسد.”

انجمن بین المللی حمل و نقل هوایی (یاتا)، یک “نقشه راه ایمنی زیستی” طراحی کرده تا دولت‌ها برای راه‌اندازی خطوط هوایی از آن الگوبرداری کنند. قسمت اعظم این برنامه نه روی خود پرواز ، بلکه روی زمان سپری شده در فرودگاه تمرکز دارد.

یاتا در نتیجه خواستار این شده که:

  •  . دسترسی به ساختمان ترمینال‌ها محدود شود
  • . دمای بدن همه در تمام مبادی ورودی اندازه گرفته شود
  • .مسافران قبل از ورود اطلاعات تماس و سلامت خود را ارائه دهند
  •  مسافران آنلاین چک-این و کارت پرواز و برچسب چمدان خود را از قبل پرینت کنند.
  • .برخی کارها مانند تحویل بار در فرودگاه خودکار شوند

یاتا خطر ابتلا در خود هواپیما را نسبتا پایین برآورد می‌کند و طبق گفته نیک کریم معاون یاتا “حفظ فاصله داخل هواپیما لازم نیست”.

او می‌گوید این تاکید باید بر نظافت کامل، پیشرفته و مکرر داخل هواپیما و اقداماتی مثل جلوگیری از تجمع مسافران در جاهای خاص باشد. از جمله ممنوعیت صف برای رفتن به توالت.”

آقای کریم می‌گوید پیام اصلی این است که “هیچ راه حل قطعی برای جلوگیری از سرایت بیماری وجود ندارد.”

دکتر تنگ می‌گوید با رعایت احتیاط با هواپیما سفر خواهد کرد: “اگر سوار هواپیما شوم، ماسک می‌زنم. صد در صد نیست ولی حداقل تا اندازه‌ای محافظت می‌کند.”

نظردهید